پژوهشگران ادعا می‌کنند که رنگ پر در پرندگان می‌تواند نشانه‌ای از نوع استراتژی دفاعی سیستم ایمنی بدن آنها در مقابل عوامل بیماری‌زا باشد.

ارتباط رنگدانه‌های پرها با سلامتی پرندگان پیش از این نیز معلوم شده بود. به عنوان مثال، کاروتنوئید که عامل ایجاد رنگ آبی در پاهای غاز شمالی اروپا است، یک آنتی‌اکسیدان است که در غذای این غاز یافت می‌شود؛ در نتیجه هنگامی‌که یکی از این غازها مریض می‌شود یا غذای کافی دریافت نمی‌کند، رنگ آبی پاهایش از حالت طبیعی کمتر خواهد بود.

ولی به‌تازگی پژوهشگران فرانسوی نشان داده‌اند که جغد قهوه‌ای ماده (با نام علمی استریکس-آلوکو) که پرهای تزئینی تیره‌تری دارد، نسبت به جغدهای روشن‌تر، سیستم دفاعی قوی‌تری دارد و پاسخ قوی‌تری نیز به عوامل بیماری‌زا از خود نشان می‌دهد. ولی این پاسخ قوی‌تر هزینه‌های خود را نیز دارد: ماده‌های تیره‌تر در طول مدت آزمایش‌ها در مقایسه با پرندگان روشن‌تر، وزن بیشتری را از دست دادند.

این کشف نشان می‌دهد که ماده‌های تیره‌تر نه تنها با رنگ خود نشان می‌دهند که بدن سالم‌تری دارند، بلکه استراتژی دفاعی خود را نیز به معرض تماشا می‌گذارند. نتیجه این کشف به تازگی در ژورنال اکولوژی جانوری به چاپ رسیده است.

جولین گاسپارینی از آزمایشگاه اکولوژی و تکامل در دانشگاه پیر و ماری کوری پاریس، مسئول این گروه پژوهشی است. وی در مورد رنگ این پرندگان می‌گوید: «به نظر ما این رنگ‌ها در انتخاب جفت این پرندگان تاثیرگذار است.»

گاسپارینی پیش‌بینی می‌کند که اگر در محیط زندگی این پرندگان احتمال ابتلای به بیماری بالا باشد، احتمال انتخاب ماده‌های تیره‌تر از سوی نرها بیشتر خواهد بود؛ زیرا ژن‌های قوی‌تر و ایمن‌تر آنها به رغم صرف انرژی بیشتر، شانس موفقیت زاد و ولد را افزایش می‌دهد. ولی در عوض، در محیط با احتمال کمتر بیماری، نرها به سمت ماده‌های روشن‌تر کشش پیدا می‌کنند.

میراث رنگارنگ
کاروتنوئید تنها درصد کوچکی از رنگ را تشکیل می‌دهد. از ملانین که یکی دیگر از رنگدانه‌ها است و معمولا در رنگ‌های استتار دیده می‌شود، خیلی بیشتر استفاده می‌شود؛ ولی شواهد اندکی وجود دارد که ملانین را با سلامتی یک جانور مرتبط کند. گستره وسیعی از جانوران، از شاهین دم‌قرمز جامائیکا (با نام علمیButeo Jamaicensis ) گرفته تا پهن‌ماهی (با نام علمی Xiphophorus Maculatus)، رنگ‌های خود را از ملانین گرفته‌اند، بدون این‌که هیچ دلیل خاصی برای آن داشته باشند. این مساله، پژوهشگران را با این پرسش مواجه ساخت که رنگدانه‌ها در این جانوران به چه کار می‌آیند.

گاسپارینی و همکارانش تصمیم گرفتند که نقش ملانین را در جغدهای قهوه‌ای وحشی بررسی کنند. اعضای گروه پرهای 102 جغد قهوه‌ای را که روی تخم نشسته بودند، جمع‌آوری کردند، از آنها عکسبرداری دیجیتال کردند و با استفاده از نرم‌افزاری خاص، رنگ آنها را تحلیل کردند. آنها آزمایش را روی 258 جوجه که بعدا از تخم‌های این جغدها سر برآوردند، تکرار کردند و دریافتند که رنگ پرها، وراثتی هستند.

پژوهشگران سپس نیمی از جغدهای بالغ را با ترکیبی از آنتی‌ژن‌های بیماری‌هایی مانند کزاز و دیفتری واکسینه کردند. بین 6 تا 38 روز بعد، پرندگان را دوباره گرفتند و وزن کردند، و با آزمایش نمونه‌های خون آنها، میزان قدرت سیستم ایمنی بدنشان را سنجیدند.

گروه دریافت که میزان سرخی در پر جغدهای ماده با میزان آنتی‌بادی‌ای که برای مقابله با واکسن‌ها آزاد شده، نسبت مستقیم دارد. جغدهای داری پر سرخ‌تر و تیره‌تر در مقایسه با جغدهای روشن‌تر، آنتی‌بادی را برای زمان طولانی‌تری در خونشان نگه می‌داشتند.

توانمندی‌های تبلیغاتی
این که آیا ارتباط ملانین با استراتژی دفاعی و ایمنی تمام پرندگان به همین ترتیب باشد، هنوز مشخص نیست؛ ولی پژوهشگران اعتقاد دارند که رنگ می‌تواند حضور و وجود خصیصه‌های متابولیک را آشکار سازد، چیزی که روش دیگری برای آشکار شدن آن وجود ندارد.

کوین مک‌گراو از دانشگاه ایالتی آریزونا که بر روی رنگ در پرندگان تحقیق می‌کند، می‌گوید: «ترکیب استفاده از بیوشیمی، ایمنی‌شناسی، بوم‌شناسی رفتاری و ژنتیک در این پژوهش بر روی رنگ پرندگان بی‌نظیر است. این وسوسه‌انگیز است که فکر کنیم ژن‌هایی که با تهیه و تولید رنگدانه‌های ملانین در ارتباطند، ارتباط نزدیکی نیز با سیستم ایمنی برای مقابله با حملات انگلی و عفونی داشته باشند.»

ولی برای این که این مساله مشخص شود، باید ساختار ژنی جغدهای تیره و جغدهای روشن‌تر با هم مقایسه شود. جفری هیل، زیست‌شناس دانشگاه آوبورن در آلاباما، پیشنهادی برای ادامه تحقیقات در این زمینه دارد: «کار بزرگی خواهد بود اگر ما از مساله توارث به تبیین زنجیره ژنی بپردازیم و تفاوت‌های ژنتیک بین پایه‌های رنگی را مشخص کنیم».

نیچر، 29 ژانویه - مترجم: مجید جویا

بهنوش خرم‌روز: اندی لیز، مدیر گروه نرم‌افزار گوشی‌های همراه مایکروسافت، اخیرا‌ به جزییاتی در مورد نسل آینده "ویندوز موبایل" که قرار است ماه آینده در کنگره جهانی موبایل بارسلونا معرفی شود، اشاره کرده است.

آقای لیز که سال گذشته از واحد ویندوز سرور به مدیریت گروه گوشی‌های همراه منتقل شد، اعلام کرد که این شرکت طرح ایجاد امکان استفاده تفریحی و شخصی بیشتر از گوشی همراه را آغاز کرده است. قبل از آن، ویندوز موبایل بیشتر به کاربران تجاری و نیز فناوری‌بازها گرایش داشت تا بتواند در بین شرکت‌های مدیریت اطلاعات، محبوبیتی به دست آورد.

لیز می‌گوید:« هر تاجری، یک انسان است. ما هم مثل همه آدم‌ها،‌ عکس، موسیقی، برقراری ارتباط، فرستادن پیام و شبکه‌های اجتماعی می‌خواهیم.»

لیز نیز مانند دیگر مدیران مایکروسافت، می‌گوید که مردم از گوشی همراهشان انتظار دارند که به خوبی با کامپیوتر، ‌تلویزیون، شبکه‌های اینترنتی و حتی ابزارهایی مانند ایکس‌باکس مرتبط شود. وی عکس گرفتن با دوربین را مثال می‌زند و می‌گوید: « بسیاری از مردم نمی‌توانند بفهمند که چه طور باید عکس‌هایشان را از گوشی همراهشان خارج کنند. در حالی که وقتی عکسی می‌گیرید، باید به طور خودکار به کامپیوتر شما برسد. شما باید بتوانید رنگ قرمز چشم‌ها را روی کامپیوتر اصلاح کنید و به طور خودکار آن را به گوشی همراه برگردانید. گوشی همراه باید از طریق ارتباط با شبکه‌های اجتماعی، دوستان شما را بشناسد، عکسی که می‌گیرید را برای آن‌ها بفرستد و نظراتشان را درباره عکستان جمع کند. »

آیا محصولات ویندوز موبایل کماکان رایگان خواهد بود؟

اما قرار نیست که مایکروسافت مانند سرویس 99 دلاری سالانه اپل، موبایل‌می، سرویس جداگانه‌ای با نام ویندوز اوتومجیک را به فروش برساند. در عوض، همه این‌ها بخشی از امکانات ویندوز، ویندوز موبایل و سرویس‌های شبکه آنلاین ویندوز خواهد بود. پیش از این، اغلب سرویس‌های این‌چنینی ویندوز رایگان بود، اما ویندوز می‌خواهد برای این سیستم جدید پول بگیرد. آقای لیز در این مورد می‌گوید:«من فکر نمی‌کنم که قرار باشد کسی از این امکانات پول دربیاورد. این چیزی است که مردم فقط انتظارش را خواهند داشت.»

شایعاتی نیز پخش شده، مبنی بر این‌که مایکروسافت می‌خواهد همانند اپل که محصولات گوشی همراه را در فروشگاه اپ‌استور عرضه می‌کند؛ فروشگاهی به‌نام اسکای‌مارکت راه‌اندازی کند؛ اما لیز این طرح را تایید نکرد. در واقع، آقای لیز به هیچ وجه مطمئن نیست که از راه تبلیغات یا سایر درآمدهای مربوط به چنین سرویس‌هایی، پول زیادی نصیب واحد ویندوز موبایل شود؛ بلکه او در برنامه تجاریش، روی سود حاصل از هزینه دادن مجوز استفاده از نرم‌افزار ویندوز به سازندگان گوشی همراه حساب کرده است. البته وی در مورد جزییات این برنامه صحبت نمی‌کند.

پس با وجود علاقه بسیار سازندگان گوشی همراه به اندروید رایگان گوگل، چرا این شرکت می‌خواهد بابت ویندوز موبایل هزینه بگیرد؟ در این‌جا هم وی اوتومجیک و خودکار بودن را پیش کشید. به عقیده وی، سازندگان گوشی همراه می‌خواهند محصولی را ارائه کنند که به اینترنت و سایر وسیله‌ها متصل شود. سیستم‌هایی مثل اندروید و سیمبین، همه سرویس‌های ویندوز موبایل را ندارند. «کاربران و سازندگان، این سیستم‌های رایگان را با ویندوز موبایل مقایسه خواهند کرد. آیا آن‌ها هم می‌توانند تجربه اجتماعی، ای‌میل و دیگر تجربه‌هایی را که مردم می‌خواهند، فراهم کنند؟ »

از سوی دیگر، ویندوز موبایل همین ماه گذشته با ال.جی و سامسونگ، از سازندگان بزرگ گوشی همراه در جهان، قراردادهایی امضا کرد و برنامه ویژه‌ای برای ساخت گوشی همراه تدوین کرد. لیز می‌گوید: «سال آینده، شاهد ورود گوشی‌های بسیار قدرتمندی به بازار خواهید بود. آنها به مراتب فراتر از گوشی‌هایی خواهند بود که امسال در بازار حضور یافتند. گوشی‌های جدید از پردازنده‌های دوهسته‌ای، ارتباطات فوق سریع و قدرت گرافیکی فوق‌العاده بالایی سود می‌برند که با گرافیک ایکس باکس رقابت می‌کند.»

به پیش‌بینی لیز، شرکت‌های حامل بی‌سیم (Wireless) ممکن است برای فروش محصولاتشان، به این سرویس‌ها تنوع بیشتری بدهند.

البته ممکن است آنهایی‌که سیستم‌عامل ویندوز را روی کامپیوترهایشان نصب کرده‌اند یا از سرویس‌های شبکه آنلاین ویندوز استفاده می‌کنند، تمایلی به خرید یک گوشی همراه ویندوز موبایل نداشته باشند. اما اندی لیز مطمئن است که آن‌ها شانسی نخواهند داشت، چون مایکروسافت برای ساخت برنامه‌ دیگری با همه قابلیت‌های اوتومجیک، که قابل استفاده روی سایر گوشی‌های همراه باشد، وقت نخواهد گذاشت! البته برخی سرویس‌های آنلاین ویندوز از طریق مرورگرهای وب گوشی همراه قابل استفاده خواهند بود.

اگر به واقع نسخه جدید ویندوز موبایل و سرویس‌های وابسته به آن بتواند مایکروسافت را به همان چیزی تبدیل کند که مردم در بازار گوشی همراه به دنبال آن می‌گردند، اندی لیز جادوگر دنیای اتوماتیک خواهد بود.

دانشمندان پوشش جدیدی از جنس متامتریال بافته‌اند که باعث می‌شود باز‌تاب ریز‌موج‌ها (مایکروویو) هنگام برخورد به سطوح ناهموار، همانند بازتاب آن‌ها از سطوح تخت باشد.

این پوشش جدید وقتی روی اجسام را بپوشاند، آن‌ها را در مقابل گستره وسیعی از ریزموج‌ها نامریی می‌کند. البته این اولین دستاورد نامریی پژوهشگران نیست، اما پوشش‌های قبلی انعطاف‌پذیر نبودند و به همین دلیل، فقط در برابر پرتو‌هایی با طول‌موج ثابت می‌توانستند اجسام را نامریی کننند.

به گفته دیوید اسمیت و همکارانش از دانشگاه دوک در کارولینای شمالی، در آینده می‌توان این پوشش‌ها را به سادگی در شکل‌های مختلف و خواص گوناگون ساخت که یکی از مهم‌ترین این ویژگی‌ها، نامریی‌شدن در برابر نور مریی خواهد بود. گزارش تحقیقات این گروه اخیرا در نشریه ساینس منتشر شده است.

ولادیمیر شالاوف از دانشگاه پوردو در ایندیانا که تحت تأثیر سیستم خودکار طراحی این فرایند قرار گرفته، می‌گوید: « این پیشرفت بسیار مهمی است. بدون این شکل از طراحی نمی‌توانید یک کار جدی و موفق در این زمینه انجام دهید. »

قالیچه افسانه‌ای
این پوشش نامریی‌کننده از ماده‌ای به نام متامتریال ساخته شده که ساختاری متشکل از اتم‌های مصنوعی چند میلی‌متری دارد. این اتم‌ها فقط برای واکنش به امواج الکترومغناطیسی مانند نور یا ریز‌موج و به روشی غیر‌معمول طراحی شده‌اند.

هر اتم، یک فیبر مدار چاپی است که با لایه بسیار نازکی از فلز پوشیده شده است. این لایه فلزی مطابق الگویی از پیش تعیین شده برش خورده است. برای یک پوشش جدید که بیشتر شبیه یک سطح مشبک است، لایه‌های فلزی H شکل هستند. ریزموج‌ها جریان الکتریکی را در این لایه نازک القا می‌کنند و سپس همان لایه نازک، ریزموج‌ها را بازمی‌تاباند.

اگر لایه‌های فلزی درون هر اتم از لحاظ اندازه و شکل نسبت به لایه‌های اتم بعدی در وضعیت درستی قرار گیرند، شبکه‌ای تورمانند از رشته‌های درهم ایجاد خواهد شد که به شکل مؤثری، تابش را در مسیر تعیین‌شده هدایت خواهد کرد.

برای مثال، این شبکه به صورتی طراحی می‌شود که بتواند تابش ریزموج را خم کند و آن‌را از طرفین جسم زیر پوشش عبور دهد تا بیننده احساس کند که اصلا جسمی وجود ندارد. شالاوف می‌گوید: « این همان ماهیت طراحی و مهندسی فضا برای نور است. »

پوشش جدید بر پایه تحقیقات جان پندری و جانسون لی، فیزیک‌دانان کالج سلطنتی لندن طراحی شده است. این دو اخیرا نحوه استفاده از این قوانین را برای ساخت یک فرش استتاری جهت پوشاندن اجسامی که روی سطوح انعکاسی قرار می‌گیرند، شرح داده‌اند.

این دو فیزیک‌دان نشان داده‌اند، امواج الکترومغناطیسی که با سطوح محدب محصور بین پوشش نا‌مریی و آینه برخورد می‌کنند، عینا مثل امواجی بر‌می‌گردند که از آینه بازتاب شده‌اند. پس این‌طور به نظر می‌رسد که چیزی روی سطح وجود ندارد. انگار که در آنجا آینه‌ای تخت قرار دارد.

فقط آینه!
اسمیت و همکارانش از فرش استتاری به عنوان یک نمونه عالی برای آزمایش دستگاه خودکار محاسبه عددی تازه‌شان استفاده کردند. پوشش اولیه‌ای که اسمیت در سال 2006 ساخته بود، تنها 10 نوع اتم مختلف داشت، در حالی‌که این فرش استتاری ممکن است به شش‌هزار اتم مختلف نیاز داشته باشد.

تهیه این فرش با استفاده از نیروی انسانی و به صورت دستی می‌تواند بسیار وقت‌گیر باشد. اما دستگاه خودکار گروه دانشگاه دوک شکل هر اتم را محاسبه می‌کند، نقشه مدار را روی یک فیبر مدار چاپی بزرگ حکاکی می‌کند و در نهایت، اتم‌ها را برای اتصال مجدد آن‌ها به هم از بقیه صفحه جدا می‌کند.

این پوشش تنها برای استتار اجسامی که از یک نقطه مشخص و با زاویه تابش برابر به آن برخورد می‌کنند، کاربرد دارد؛ با این حال ویژگی مهم آن، این است که جسم زیر پوشش متامتریال را از دید امواجی با بسامد 13 تا 16 مگاهرتز ( متناظر با طول‌موج 19 تا 23 میلی‌متر) پنهان می‌کند.

اسمیت و همکارانش احتمال می‌دهند این پوشش بتواند امواج زیر 1گیگاهرتز را هم مهار کند. البته این یک فرضیه است و امکان سنجش آن به وسیله دستگاه فعلی وجود ندارد.

با این‌که جسم پنهان‌شده زیر پوشش باید روی سطح آینه قرار بگیرد، اما اسمیت می‌گوید: « زمین در برابر ریزموج‌ها درست مثل یک آینه عمل می‌کند.» انحنا‌های مختلف نیاز به پوشش‌های نا‌مریی جداگانه‌ای دارند، اما سیستم خودکار محاسبه عددی به سادگی می‌تواند پوشش مربوط به هر انحنا را ایجاد کند.

اسمیت می‌گوید: « طراحی ساختار‌هایی مشابه و در ابعاد کوچک‌تر برای استتار در برابر پرتوهای مریی و امواج فروسرخ کاری دور از دسترس نیست. من فکر می‌کنم تا 6 ماه آینده شاهد نمونه‌هایی از این دست باشیم. »

نیچر، 15 ژانویه / ترجمه: محبوبه عمیدی